دسته‌بندی نشده

فلسفه نذری در ماه محرم و لیست غذاهای نذری در شهرهای ایران

Array

نذری‌های ماه محرم یکی از بخش‌های اصلی عزاداری اباعبدالله الحسین (ع) را تشکیل می‌دهند و وسیله‌ای برای روای حاجات، خیرات و اطعام عزاداران به حساب می‌آیند.

قدمت نذری‌های ماه محرم به دوره پس از ماجرای کربلا برمی‌گردد که در شهر مدینه رایج بود و عده‌ای از مردم غذای نذری می‌دادند. از آنجا که مخالفان اهل بیت (ع) به‌خاطر شادمانی از شهادت امام حسین (ع) و یاران ایشان، در روز عاشورا روزه می‌گرفتند؛ به همین دلیل عاشقان اهل بیت (ع) در روز عاشورا با تهیه غذا و توزیع آن، به مقابله با این جریان می‌پرداختند.

شله‌زرد از نذری‌های مرسوم زمان قاجار است که تا به امروز رواج دارد و از ترکیب برنج، شکر، روغن، زعفران و خلال بادام تهیه می‌شود. در این دوره هر کس با توجه به شرایط مالی خود برای عزای امام حسین (ع) غذای نذری می‌داد. دربار ناصرالدین شاه نیز از این قاعده مستثنا نبود و غذای معروفی به نام آش نذری ناصرالدین شاه داشت که ظاهرا نذر مادر شاه برای سلطنت پسرش بوده است. اين نذر ابتدا فقط به‌صورت آش بود؛ ولی به‌تدریج به معجونی از ميوه و سبزيجات و گوشت تبدیل شد. در این آش از گوشت گوسفند و بره تا مرغ، روغن، بادمجان، مغز بادام، اسفناج، کرفس، پیاز، عسل، سیب، آب‌غوره، آب‌لیمو، ترب، تره، نعناع، گلابی، هندوانه و… پیدا می‌شد.

در روزهای محرم، افراد در تکایا و مساجد و حتی حیاط منازل به پخت غذاهای نذری مشغول می‌شوند که از آن جمله می‌توان به خورش قیمه، قورمه سبزی، عدس پلو، زرشک پلو با مرغ، حلیم، آش، شله زرد و حلوا اشاره کرد.

در تهیه این غذاهای خاص از بهترین و مرغوب‌ترین مواد اولیه استفاده می‌شود و مصرف زعفران و انواع ادویه‌جات با دست‌ودلبازی تمام صورت می‌گیرد. آشپزها بهترین و تازه‌ترین گوشت گوسفندی را به مقدار زیاد برای غذای عاشورا در نظر می‌گیرند و به‌اصطلاح برای پخت آن سنگ تمام می‌گذارند.

نذرهای ماه محرم فقط به غذاهای خوشمزه آن خلاصه نمی‌شود و انواع نوشیدنی‌های گوارا همچون شربت زعفران، تخم شربتی، چای، شیر، شیر کاکائو و آب‌میوه را نیز در بر می‌گیرد. خیرات نوشیدنی و سیراب کردن مردم عزادار به یاد لب تشنه امام حسین (ع) و یارانش اهمیت زیادی دارد.

 

لیست غذاهای نذری در شهرهای ایران

کرمان

کرمانی‌ها از ابتدای محرم شروع به پخت و توزیع نذری می‌کنند و آن را به روح اموات و تازه درگذشتگان هدیه می‌دهند. از غذاها و خوراک‌های نذری منحصربه‌فرد کرمان می‌توان به شله زرد، بلغور، قیمه ‌پلو و آبگوشت امام حسینی اشاره کرد.

Array

تهران

غذاهای متنوعی در روزهای محرم در شهر تهران پخته می‌شود. حلیم، شیر برنج، شله ‌زرد، آش رشته و آش شله‌قلمکار به‌عنوان صبحانه در صبح روز عزاداری پخش می‌شوند. حلوا، خرما، شربت، کیک و انواع نوشیدنی‌های گرم مثل شیرنسکافه و چای نیز در بیشتر محله‌های شهر به مردم عزادار تعارف می‌شود. در کوچه‌های بازار انواع خوراکی‌ها نظیر شیر، شیرکاکائو و چای، لقمه‌های نان و پنیر و سبزی و همین طور نان و پنیر و خرما بین عزاداران پخش می‌شود. ساکنان محله سنگلج نیز در ظهر عاشورا از آبگوشت نذری استفاده می‌کنند؛ غذایی سنتی که در کمتر جایی از شهر تهران به‌عنوان نذری در اختیار مردم قرار می‌گیرد. اگر در روز تاسوعا گذرتان به چهارراه گلوبندک بیفتد، با مراسم حلواپزان زنانی مواجه می‌شوید که پس از گرفتن حاجت خود، نذر کرده‌اند که حلوا بپزند.

Array

مرکزی

یکی از نذری‌های قدیمی استان مرکزی به منطقه کرهرود تعلق دارد؛ جایی که زنان برای بیش از ۶۰ سال است، از روز دوم تا دهم محرم، نان نذری می‌پزند. در روز عاشورا آبگوشت نذری پخش می‌شود که زنان با پخت نان، سهم خود را در این نذری ایفا می‌کنند.

Array

مشهد

نذری‌هایی که مردم در طول ماه‌های محرم و صفر در خانه خود طبخ و توزیع می‌کنند، شامل غذاهایی مانند شله، دیگچه، شله زرد، آبگوشت، عدسی، پلو و قیمه می‌شود. سنت شله‌پزان همه ساله در ایام ماه محرم و صفر در مشهد رونق می‌یابد که در دیگ‌های مسی بزرگ پخته می‌شود و می‌تواند غذای چند صد نفر را تامین کند.

Array

زنجان

طبخ حلوای اوماج در حسینیه اعظم زنجان برای بیش از ۲۸ سال است که بین عاشقان اباعبدالله جریان دارد و مقدمات آن از نخستین روزهای ماه محرم کلید می‌خورد. ابتدا اوماج‌ها آماده و روز قبل از تاسوعا تفت داده می‌شوند تا در روز عاشورا برای طبخ حلوا به کار روند. پس از تهیه و بسته‌بندی حلوا، آن را در عصر عاشورا بین ۱۰ تا ۱۲ هزار نفر توزیع می‌کنند.

گیلان

مردم بسیاری از روستاهای گیلان، خورش فسنجان را به‌عنوان نذری می‌پزند که گاهی اوقات در کنار آن کوکو سیب‌زمینی قرار می‌دهند. آلو مسما و مرغ ترش نیز در این ایام به‌وفور طبخ می‌شود. نذر هفت کاسه بشقاب در شب عاشورا نیز از جمله آیین‌های جالب در مناطق کوهستانی گیلان به حساب می‌آید.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *